De trein als motor van een vlotte mobiliteit

Dinsdag 30 augustus 2016 — Vanochtend hebben Meryame Kitir, fractieleidster voor sp.a in de Kamer, en kamerlid David Geerts het sp.a-plan uit de doeken gedaan voor een moderne, duurzame en efficiënte NMBS. “De regering heeft al twee jaar alle touwtjes in handen. Maar behalve besparingen opleggen, gebeurt er niets”, zeggen Kitir en Geerts. “Hoog tijd om te tonen dat het anders kan. Met ons plan willen we de treinreiziger vooruit helpen en de nieuwe spoorbaas een paar frisse ideeën bieden om het spoor opnieuw aantrekkelijker te maken.”

De regering-Michel heeft de NMBS en Infrabel met een onhaalbaar besparingspakket opgezadeld. Tegen 2019 zal er maar liefst 3 miljard euro bespaard zijn op ons spoor. Bij gebrek aan nieuwe beheersovereenkomst bestaat er over de uitvoering van die besparingen vandaag nog altijd de grootst mogelijke onduidelijkheid. Welke investeringen worden tenietgedaan? Worden treintickets duurder? Zullen nog meer verbindingen verdwijnen en loketten sluiten? We zijn eind augustus 2016 en geen enkele van die vragen kan de regering beantwoorden.

Bovendien kondigde Jo Cornu, de huidige CEO, zijn vertrek aan. “De regering heeft al twee jaar alle touwtjes in handen. Maar behalve besparingen opleggen, gebeurt er niets”, zeggen Meryame Kitir en David Geerts. “Hoog tijd om de koe bij de horens te vatten en te tonen dat het anders kan. Daarom werkte sp.a een plan uit om de regering niet alleen de weg te tonen, maar vooral om de reiziger en de NMBS zelf vooruit te helpen.”

Uitdagingen waar we voor staan

De Belgische files kosten de economie jaarlijks zo’n 8 miljard euro. Bovendien hebben ze een enorme impact op het milieu en onze gezondheid. Door het grote aantal dieselwagens heeft ons land – op Montenegro na – de slechtste luchtkwaliteit.  “In zo’n situatie, is een afbouwscenario van de NMBS helemaal geen optie. Dan zijn investeringen in openbaar vervoer juist een must. sp.a kiest voluit voor een goed draaiend en efficiënt spoorbedrijf, met de reiziger als winnaar. In het afbouwscenario van deze regering is de reiziger de dupe”, vindt Geerts.

Groei treinreizigers is mogelijk

Kitir en Geerts benadrukken dat een groeiscenario wel degelijk mogelijk is. Zij eisen dat in de volgende beheersovereenkomst een duidelijke en ambitieuze groeidoelstelling wordt ingeschreven. Dat was overigens ook een van de aanbevelingen van de bijzondere commissie Dieselgate eerder dit jaar en het comité van de Treinreizigers adviseerde een groeiscenario van 20% reizigers tegen 2020. “Een groeiscenario is niet alleen noodzakelijk, het is ook absoluut mogelijk”, zegt Geerts. “We moeten daarom volop inzetten om het spoor weer sexy te maken.”

Hoe maken we de Belgische spoorwegen opnieuw aantrekkelijk voor de reiziger?

1. Stipte en frequente treinen

Betere stiptheidscijfers én kortere reistijden, daar draait het om. Met voor veel mensen dus ook betere aansluitingen. Maar om de aantrekkingskracht van het spoor écht te keren, moet we  vooral inzetten op frequentere treinen.  Er moeten meer treinen rijden per uur en ze moeten de diverse steden en regio’s vlotter met elkaar verbinden. Treinen moeten ook opnieuw vroeger én later rijden. Ook het weekendaanbod moeten we opnieuw bekijken. Zaterdag is de tweede drukste dag voor het spoor, maar het aanbod is daar niet op afgestemd. Dat laatste kan het aantal verkeersslachtoffers onder jongeren in het weekend fors doen afnemen.

2. Geen eerste klasse-wagons, wel stiltewagons

Reizigers hebben het recht op comfortabele treinen. Elke reiziger verdient daarom een zitplaats. Al was het maar omdat zo’n  40% van de reizigers zegt de trein te gebruiken omdat ze intussen ook iets anders kunnen doen: een boek lezen, werken,… Er zijn dus meer zitplaatsen nodig,  meer dan de voorziene 1 % extra. Naast die extra zitplaatsen kunnen ook technologische innovaties helpen, zoals een app die duidelijk aangeeft in welke wagons er nog vrije plaatsen zijn. Geerts wil ook af van de eerste klasse-wagons. “We zijn in 2016. Dat onderscheid tussen eerste en tweede klasse is niet meer van deze tijd. Alle reizigers moeten kunnen rekenen op service die eerste klasse is. Door af te stappen van eerste klasse creëren we bovendien extra ruimte, vooral in het weekend. Daarnaast pleit ik voor het invoeren van stiltewagons waar mensen rustig kunnen werken of lezen.”

3. Maak de reiziger warm met de spoorspaarkaart

De trein financieel aantrekkelijker maken, kan met de invoering van het mobiliteitsbudget.  Maar dan wel een mobiliteitsbudget om duurzaam vervoer, zoals de trein, te stimuleren. Daarnaast pleit sp.a voor een systeem van Trainmiles: “Hoe vaker je de trein neemt, hoe meer voordelen je bij het spoor krijgt. Vergelijkbaar met de airmiles of een spaarkaart in de supermarkt”, zegt Geerts.  “Ik verzet me wel tegen het voorstel van duurdere tickets tijdens de spits. Eerst moet de dienstverlening dringend beter.”

4. Eén net, één tarief, één dienstregeling

Mensen wonen niet in een station en hebben vaak ook nog een bus, tram of metro nodig. In plaats van 4 systemen pleit sp.a voor één slimme mobiliteitskaart (MOBIB-kaart) en één uurregeling die op elkaar is afgestemd. En dat is niet alles. Geerts denkt ook aan de fietsers. “We kunnen het fietsers veel makkelijker maken. Schaf die 5 euro extra voor de fiets af en maak ook extra ruimte voor (plooi)fietsen in de trein. Samen met aantrekkelijke en goedkope (fiets)parkings in de buurt van het station maak je een wereld van verschil.”

De NMBS van de toekomst in de praktijk

De huidige regering besliste om fors te besparen op het spoor.  Kitir en Geerts zouden andere keuzes maken. We stappen niet mee in een afbouwscenario, maar dat neemt niet weg dat er bij het spoor ook een aantal efficiëntiewinsten te boeken zijn. 

1. Naar een efficiënte NMBS: weg met het waterhoofd

Uiteraard kan de werking van de NMBS een pak efficiënter. Alleen al door de bestaande capaciteit op bepaalde lijnen te optimaliseren, boeken we winst. Bijvoorbeeld door extra treinen te voorzien op de bestaande rails.  Er is ook nog heel wat te winnen bij het hoger kader van de NMBS. Vandaag telt de NMBS maar liefst 435 hogere kaderleden die tussen de 100.000 en 150.000 euro per jaar verdienen. 53 kaderleden verdienen zelfs meer dan een minister.

2. Naar één spoorbedrijf

Eén spoorbedrijf is efficiënter en goedkoper. Als zelfs de bevoegde minister opmerkt dat de beheerscontracten van Infrabel en NMBS soms haaks staan op elkaar, is er duidelijk nood aan eenheid. Infrabel en NMBS gescheiden houden, kost onze samenleving een pak geld. Tel maar na:  twee raden van Bestuur, twee directiecomités en tal van operationele diensten (loonkost, consultancykosten,…) die nu dubbel lopen.

3. Met gemotiveerd en trots personeel

Het personeel werkt graag voor het spoor en wil zich voluit inzetten voor een verbetering van de dienstverlening.  Maar de verschillende stakingen het afgelopen jaar zadelen de NMBS op met een enorm imagoprobleem. Geerts is daar duidelijk over: “Onaangekondigde stakingen zijn voor ons not done. En vooraf aangekondigde stakingen kunnen enkel als ultiem redmiddel., als elke andere poging voor een onderhandelde oplossing, mislukte” "Toch is voor de treinreiziger elke staking zelfs één teveel. In plaats dat de regering haar tijd stopt in onhaalbare voorstellen als de gegarandeerde dienstverlening zou ze beter het debat starten over alternatieve stakingsacties als de ‘kniptangactie’.”

sp.a pleit er vooral voor om het treinpersoneel weer naar waarde te schatten. “In plaats van een vijandbeeld te creëren, zou de regering er beter alles aan doen om het personeel van de NMBS als een partner te behandelen in het hervormingsproces. Om samen aan één zeel te trekken met één doel: van de NMBS een modern, efficiënt en aantrekkelijk overheidsbedrijf moet maken”, besluiten Geerts en Kitir. Want de trein kan een boost geven aan onze economie én een stimulans zijn voor de kwaliteit van ons leven. 

Contacteer ons

Meryame Kitir

Fractieleider Kamer

www.meryamekitir.be/

David Geerts

Published with Prezly