Geheime deals met farma-industrie ondergraven betaalbaarheid geneesmiddelen

De geheime afspraken die minister De Block maakt met grote farmabedrijven, jagen de sociale zekerheid onnodig op kosten. “Die werkwijze is niet langer houdbaar”, zegt sp.a-volksvertegenwoordiger Karin Jiroflée. “De geheime contracten kosten ons als samenleving honderden miljoenen meer dan afgesproken. Zo ondergraaft de minister de betaalbaarheid van geneesmiddelen voor het grote publiek.”  sp.a wil die achterpoort, waarlangs de regering honderden miljoenen doorsluist naar de industrie, sluiten. De partij pleit voor een strenge inperking van het aantal geheime contracten én voor prijsonderhandelingen op Europees niveau, zodat alle landen hun gewicht in de schaal kunnen werpen om goedkopere geneesmiddelen af te dwingen voor wie ziek is.  

Vandaag trekt Ri De Ridder, afscheidnemend topman van het Riziv aan de alarmbel over de geheime contracten.  sp.a maakte deze analyse eerder al. Het gebrek aan transparantie over de kost van de contracten en over de meerwaarde ervan voor de patiënt, zorgt ervoor dat we handenvol geld uitgeven zonder tastbaar resultaat. Vooral de grote farmabedrijven profiteren ervan, terwijl eenvoudige geneesmiddelen zoals neussprays voor de patiënt duurder worden. Door het geld zonder reden naar de multinationals te pompen, brengt de regering de betaalbaarheid van de gezondheidszorg voor iedereen in gevaar.

Daarom stelt sp.a voor de praktijk van de geheime contracten streng in te perken, en alleen nog toe te laten in strikt omschreven gevallen. De procedure is eigenlijk bedoeld om een beperkt aantal geneesmiddelen waarvan de bruikbaarheid nog niet is bewezen en vaak héél duur zijn, toch te laten terugbetalen. Zo kan nagegaan worden of deze geneesmiddelen op termijn in aanmerking komen voor reguliere terugbetaling. Vandaag wordt de procedure echter misbruikt om heel dure geneesmiddelen te laten terugbetalen zonder dat er daarna duidelijkheid wordt gegeven over de onderzoeksresultaten. Op die manier wordt het een instrument voor farmabedrijven om prijzen kunstmatig hoog te houden. Voor sp.a kunnen dit soort contracten alleen nog gesloten worden als er transparantie komt over de prijs én over de resultaten van het gebruik ervan.

Daarnaast is er nood aan gezamenlijke Europese onderhandelingen tussen de lidstaten enerzijds en de farma-bedrijven anderzijds. Zo kunnen meer landen hun gewicht in de schaal werpen om goedkopere geneesmiddelen af te dwingen voor hun inwoners en de ziekteverzekering ook op langere termijn betaalbaar te houden.

De voorstellen maken deel uit van het sp.a-plan voor een innovatief en sociaal geneesmiddelenbeleid dat binnenkort wordt voorgesteld.

 

Meer info:Karin Jiroflée

 

AchtergrondinformatieWat zijn geheime contracten, waarom faalt het systeem en wat kunnen we eraan doen?

In april 2010 werd een nieuw mechanisme in het leven geroepen. Het zogenaamde artikel 81. Een mechanisme dat ervoor moe(s)t  zorgen om innovatieve geneesmiddelen toegankelijk te maken waar nog onzekerheden over bestaan. De producten in kwestie worden tijdelijk toegankelijk voor de patiënten en aan deze toegang worden voorwaarden gekoppeld die gaan van vertrouwelijke prijskortingen, het behalen van bepaalde gezondheidsdoelstellingen tot het verzamelen van bijkomende onderzoeksgegevens. Dergelijke contracten worden in de internationale literatuur ‘managed entry agreements’ genoemd.

Wat opvalt is dat het mechanisme steeds vaker wordt gebruikt. Sinds 2014 wordt bijna elk nieuw en duur geneesmiddel in zo’n contract gestoken. In 2017 waren ze goed voor 1,1 miljard. Dit zeer beperkt aantal geneesmiddelen slokt nu al bijna een vijfde van het budget op. Zowel het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) als het Rekenhof wijzen erop dat het gebruik van dergelijke overeenkomsten dringend bijgesteld moet worden. De explosie van artikel 81-contracten is veel hoger dan men ooit verwacht had. In 2018 wordt zo verwacht dat er voor 303,6 miljoen euro teruggestort zal moeten worden in het kader van dergelijke contracten. Bij de afsluiting van het farmapact werd uitgegaan van slechts 30,8 miljoen euro.

We zien ook dat de artikel 81-onderhandelingen steeds vaker het gewone overlegmodel via de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) omzeilen. In principe moet elke vraag voor terugbetaling eerst voorgelegd worden aan de CTG. Maar slechts in de helft van de gevallen (52%) werd een contractonderhandeling tussen de sector en de minister opgestart op vraag van de commissie. 13 contracten (16%) zagen het licht na negatief advies van de commissie en 26 (32%) zelfs zonder een advies van de CTG.

Het KCE concludeert in zijn studie dat de contracten in sterke mate hun doel missen en toont zich zeer kritisch over de artikel 81-procedure. De contracten lijken vooral ingegeven uit financiële overwegingen en zorgen weinig voor verheldering van de problemen. Ze worden ook afgesloten voor producten zonder aangetoonde meerwaarde, eenvoudigweg omdat hun referentie al onder contract staat. Uit de analyse van de beëindigde contracten concludeert het KCE dat de gegevens die door de firma’s worden aangeleverd bij het indienen van een nieuwe terugbetalingsaanvraag, vaak niet veel verschillen van deze van 3 - 4 jaar eerder. Het is onduidelijk of er geen nieuwe gegevens worden verzameld, dan wel of deze geheim gehouden worden.

Ook voor de prijsvorming vormen de contracten een probleem. Door de vertrouwelijkheid verlagen de firma’s hun officiële prijzen niet. Zo brengen ze de prijsonderhandelingen die ze in andere landen voeren niet in het gedrang. Deze landen kunnen zich voor hun beslissing niet baseren op de werkelijke prijs. De officiële prijzen worden vanaf het begin zeer hoog gelegd zonder dat dit gerechtvaardigd wordt. Zo ontbreekt volgens het KCE elke incentive om duurzame en aanvaardbare publieke prijzen te bepalen. Het gaat de prijsinflatie niet tegen en het systematisch gebruik van dergelijke contracten zet de transparantie van het systeem op de helling. Een ander negatief effect betreft de prijs van eventuele generische varianten. Gezien contracten onbeperkt hernieuwd kunnen worden en hun prijs daarbij vertrouwelijk blijft, wordt de prijs van de generieke concurrenten bepaald op basis van de officiële, maar dus te hoge prijs.

Onze voorstellen:


Voorstel 1: hervorming artikel 81-procedure

Zoals aangegeven is het KCE bijzonder kritisch voor de artikel 81-contracten. Ze leveren zelden antwoorden op de onzekerheden die bestonden, zijn eenzijdig gefocust op de prijs (en de korting) en ondergraven de transparantie en prijsvorming op zowel korte als lange termijn. Vandaag kunnen we spreken van oneigenlijk gebruik van de artikel 81-procedure. Indien enkel de prijs een struikelblok vormt, hoort een product niet in de artikel 81-procedure thuis.  De absolute vertrouwelijkheid van deze contracten vandaag maakt controle onmogelijk.

Voorstel: artikel 81-procedure                                                                                                  

  • enkel nog in geval van therapeutische onzekerheid
  • transparantie over prijs en doelstelling contract
  • duidelijk omschreven onderzoeksdoelstelling, bijvoorkeur met real world data
  • financiering in functie resultaat (onderzoek of therapeutisch)

 

Voorstel 2: Europese prijzen

Vandaag onderhandelt elk land zelf over de prijzen van nieuwe geneesmiddelen. Doordat deze geneesmiddelen vandaag nagenoeg altijd in geheime contracten worden gestoken, hebben de andere landen geen zicht op de prijzen die werkelijk betaald worden. Het mechanisme waarbij landen hun prijs kunnen vergelijken met deze in gelijkaardige landen wordt daardoor uitgeschakeld. Nochtans zetten de producenten hun producten af in alle landen.  Niet de patiëntenpopulatie in één land maar wel de mondiaal zou dus in beschouwing moeten genomen worden. Julien Brabants, verantwoordelijke overheidsrelaties bij farmareus GSK, stelt in 2015 dat farmabedrijven de focus moeten verleggen van prijs naar volume in een globale markt. Vandaag passen farmabedrijven een verdeel-en-heers strategie toe. Door Europese samenwerking moeten we dit een halt toeroepen.

Voorstel: Europese prijsvorming                                                                                                 

  • Prijzen onderhandelen op Europees niveau
  • Solidariteit via modulering naar draagkracht lidstaat
Contacteer ons